Αξιός (Ο Βαρδάρης του Θερμαϊκού)
Ο Αξιός, ο επονομαζόμενος Βαρδάρης, όπως αναφέρεται ο ποταμός από τα μεσαιωνικά χρόνια και μετά, μαζί με τον ανατολικό γείτονα του, τον Στρυμόνα, αποτελούν τα μοναδικά ανοίγματα του Ελληνικού γεωγραφικού χώρου προς το βορρά. Δια μέσου αυτών των περασμάτων πραγματοποιούνταν οι μεταναστεύσεις των λαών κατά μήκος της Βαλκανικής χερσονήσου. Έχοντας διατρέξει 300 χλμ. από τις πηγές του στο Σερβοαλβανικό όρος Σκάδρο, διαμέσου της κοιλάδας των Σκοπίων, μπαίνει στο Ελληνικό έδαφος, διασχίζει την Μακεδονία, για να εκβάλλει στο Θερμαϊκό κόλπο. Καθώς ρέει ανάμεσα στην Αξιούπολη και το Πολύκαστρο, συνεχίζει νοτιότερα προς την περιοχή του Ευρωπού. Εκεί το τοπίο συνθέτουν λευκώνες, βαμβακοφυτείες, και καλαμπόκια, ενώ στην κοίτη η βλάστηση είναι πιο πυκνή, αποτελούμενη από πλατάνια, λεύκες και ιτιές. Στο παραποτάμιο δάσος που έχει διασωθεί βρίσκουν καταφύγιο ερπετά, μικρά τρωκτικά και πουλιά. Δυτικά της κοιλάδας του Αξιού βρίσκεται το Πάικο, με κορυφή γύρω στα 1600 μ., το οποίο αποτελεί μια από τις καλύτερες τοποθεσίες για να παρατηρήσει κανείς τη ροή του ποταμού από ψηλά.
Το 1934 πραγματοποιήθηκαν αντιπλημμυρικά έργα στον Αξιό, ενώ ο κίνδυνος να κλείσει το λιμάνι της Θεσσαλονίκης από προσχώσεις, οδήγησε στην εκτροπή της κοίτης του. Το παλιό Δέλτα διαβρώθηκε από τη θάλασσα, αλλά η ανάμειξη του αλμυρού με το γλυκό νερό δημιούργησαν ένα καινούργιο Δέλτα, που σήμερα τείνει να θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους υδροτόπους της Ευρώπης.
Στο Δέλτα του Αξιού λοιπόν, το γλυκό νερό του ποταμού παλεύει με το αλμυρό νερό της θάλασσας για την τελική επικράτηση. Στο εσωτερικό του Δέλτα κυριαρχούν τα αλμυρίκια και οι θαμνώνες ενώ όταν αυτό συναντά τον Θερμαϊκό, τα αλμυρίκια γίνονται όλο και πιο χαμηλά. Σ' αυτούς τους βιότοπους η πανίδα είναι εξαιρετικά πλούσια. Περίπου 215 είδη πουλιών φωλιάζουν, ξεχειμωνιάζουν ή και σταθμεύουν για λίγο πριν ξεκινήσουν το ταξίδι τους προς τον νότο, ενώ μεγάλος είναι και ο αριθμός των αρπακτικών.
Αν και το Δέλτα προστατεύεται από τις διεθνείς συμβάσεις του Ραμσάρ και της Βέρνης, το γεγονός ότι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα γεννά ανησυχίες. Η ιστορία επαναλαμβάνεται και ο άνθρωπος πρωταγωνιστεί στη σταδιακή υποβάθμιση ενός ακόμα φυσικού πλούτου, εξαιτίας της αδιαφορίας, της προχειρότητας και της αλαζονείας του. Η μόλυνση των υδάτων του Δέλτα από βιομηχανικά απόβλητα, η λαθροθηρία, η άναρχη γεωργική και κτηνοτροφική εκμετάλλευση, οι αμμοληψίες, που κάνουν το ποτάμι να θυμίζει βιομηχανική εγκατάσταση και οι πολυάριθμες παράγκες ψαράδων και κυνηγών, μαρτυρούν την ανθρώπινη ματαιοδοξία αλλά και την αδράνεια και την ανικανότητα της πολιτείας, που για μια φορά ακόμη έχει έλλειμμα σωστού σχεδιασμού. Ωστόσο, η κυριότερη απειλή για το Δέλτα καθώς και για ολόκληρο τον Αξιό βρίσκεται πέρα από τα σύνορα μας, στα Σκόπια. Οι κάτοικοι της κοιλάδας των Σκοπίων, οι οποίοι εκμεταλλεύονται και το 91% της λεκάνης απορροής, χρησιμοποιούν τον Αξιό για την ύδρευση των πόλεων τους και την άρδευση των καλλιεργειών τους. Επίσης, στην Ελλάδα μελετώνται έργα άρδευσης της κοιλάδας του ποταμού. Αν γίνει κάτι τέτοιο θα πληγεί ανεπανόρθωτα η οικολογία της περιοχής και ο Αξιός θα κινδυνέψει να χαθεί μέσα στα επόμενα 10-15 χρόνια!
Η ανάγκη για σύνεση, ενημέρωση και συνεργασία είναι σημαντικότερη από ποτέ. Το ποτάμι που ύμνησε ο Όμηρος, που κατέγραψαν ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο Αισχύλος και ο Στράβων και που κάποτε χτυπούσε η καρδιά του βασιλείου των αρχαίων Μακεδόνων, πρέπει να σωθεί από τον αφανισμό!
Copyright 1999 - 2007